Warto jednak pamiętać, że wielofunkcyjność nie oznacza przypadkowego używania tej samej pomocy do wszystkiego. Każde ćwiczenie powinno mieć określony cel. Ten sam zestaw obrazków może być świetnym materiałem do nazywania przedmiotów, tworzenia kategorii czy opowiadania historii, ale nauczyciel powinien wiedzieć, którą umiejętność chce w danym momencie rozwijać.
Jak jedna pomoc może rozwijać kilka różnych umiejętności?
Najprościej widać to na przykładzie kart obrazkowych. Młodsze dzieci mogą nazywać przedstawione przedmioty i wskazywać ich cechy. Starsze mogą łączyć ilustracje w kategorie, odnajdywać element, który nie pasuje do pozostałych, zapamiętywać kolejność kart albo budować na ich podstawie krótkie opowiadania.
Podobnie działają układanki, elementy do sortowania czy proste gry. Raz mogą służyć do ćwiczenia kolorów i kształtów, innym razem do przeliczania, tworzenia sekwencji lub pracy według instrukcji. W zabawie grupowej dochodzą kolejne umiejętności: czekanie na swoją kolej, przestrzeganie zasad i komunikowanie się z innymi dziećmi.
Dlaczego gotowy materiał może ułatwić pracę nauczycielowi?
Przedszkolny dzień nie zawsze przebiega według idealnie zaplanowanego scenariusza. Zmiana pogody, nieobecności, różny poziom energii dzieci czy konieczność szybkiego przeorganizowania zajęć sprawiają, że nauczyciel potrzebuje materiałów, po które może sięgnąć bez wielogodzinnych przygotowań. Eksperci z juniora wypowiadają się:
„Profesjonalne materiały edukacyjne dają nauczycielowi gotowe schematy pracy, co obniża poziom stresu i pozwala zapanować nad chaosem nawet w najtrudniejsze, deszczowe dni, gdy grupa nie może wyjść na dwór.”
Źródło: https://juniora.pl/
Gotowy schemat pracy nie powinien jednak ograniczać nauczyciela. Największą wartość mają materiały, które podpowiadają sposób rozpoczęcia zajęć, ale pozwalają zmienić poziom trudności, liczbę elementów czy zasady zabawy. Dzięki temu jedna pomoc może być wykorzystana zarówno podczas krótkiego ćwiczenia z kilkorgiem dzieci, jak i podczas bardziej rozbudowanych zajęć z całą grupą.
Jakie pomoce sprawdzają się przy dzieciach na różnym poziomie rozwoju?
W jednej grupie mogą być dzieci, które szybko wykonują zadanie i potrzebują dodatkowego wyzwania, oraz takie, które wymagają prostszego wariantu i większej liczby powtórzeń. Przydatne są więc pomoce umożliwiające stopniowanie trudności bez zmiany całego materiału.
Jeżeli dzieci pracują z zestawem figur lub obrazków, część grupy może jedynie dopasowywać elementy według jednej cechy. Inne dzieci mogą już klasyfikować je według dwóch cech, tworzyć szeregi lub wyjaśniać własny sposób podziału. Dzięki temu wszyscy korzystają z tego samego materiału, ale zadanie pozostaje dostosowane do możliwości dziecka.
Czy najlepsza zabawka edukacyjna musi mieć dużo elementów?
Nie. Duża liczba części może zwiększać możliwości zestawu, ale nie jest warunkiem wartościowej pracy. Czasem kilka dobrze zaprojektowanych elementów daje więcej pomysłów niż rozbudowany zestaw przeznaczony tylko do jednego konkretnego zadania.
Proste pomoce mają jeszcze jedną zaletę: łatwiej zmienić zasady zabawy. Klocki, figurki, karty, układanki czy elementy do sortowania mogą być wykorzystywane podczas zajęć matematycznych, językowych i ćwiczeń pamięci. Nauczyciel może również łączyć je z przedmiotami znajdującymi się już w sali.
Jak łączyć naukę z samodzielną zabawą?
Nie każda pomoc musi być wykorzystywana wyłącznie podczas zajęć kierowanych. Po wcześniejszym zapoznaniu dzieci z materiałem część zestawów można pozostawić w dostępnym miejscu i pozwolić przedszkolakom tworzyć własne sposoby zabawy. Dzieci mogą układać własne sekwencje, wymyślać reguły albo budować historie z wykorzystaniem znanych elementów.
Samodzielna aktywność nie zastępuje pracy nauczyciela, ale daje mu możliwość obserwowania, w jaki sposób dziecko rozwiązuje problemy, komunikuje swoje pomysły i współpracuje z innymi. Może również pokazać umiejętności, które podczas bardziej formalnego zadania nie były tak dobrze widoczne.
Co warto sprawdzić przed zakupem pomocy do przedszkola?
Poza wartością edukacyjną trzeba zwrócić uwagę na wiek dzieci, wielkość elementów, trwałość materiałów oraz sposób przechowywania. W przypadku zestawów zawierających małe części należy przestrzegać oznaczeń producenta i nie udostępniać ich dzieciom młodszym, niż przewiduje instrukcja.
Ważne jest też, czy nauczyciel rzeczywiście będzie mógł używać materiału na kilka sposobów. Dobrym testem jest wypisanie przed zakupem co najmniej trzech różnych aktywności, które można z nim przeprowadzić. Jeśli zestaw daje możliwość łatwego zmieniania zadań i poziomu trudności, ma większą szansę stać się stałym elementem pracy, a nie pomocą wyciąganą z szafki tylko kilka razy w roku.
Dobra zabawka edukacyjna nie musi wykonywać pracy za dziecko ani prowadzić go wyłącznie jedną ścieżką. Większą wartość mają materiały, które pozwalają działać, porównywać, mówić, liczyć, zapamiętywać i szukać własnych rozwiązań. Im więcej rozsądnych sposobów wykorzystania jednego zestawu, tym łatwiej dopasować go do zmieniających się potrzeb grupy przedszkolnej.
